artykuł
Joanna Dzionek-Kozlowska
Adrian Kobyłecki
Studia Prawno-Ekonomiczne
2025
otwarty (Open Access)
Dzionek-Kozłowska, J., Kobyłecki, A. (2025). On the Moral Tracks: How Economicsand Law Students Approach the Trolley Problem. Studia Prawno-Ekonomiczne 135, 97-117. https://doi.org/10.26485/SPE/2025/135/5
edukacja akademicka, wybory moralne, dylematy ofiarnicze, efekt uczenia się
angielski
Polska
Wpływ edukacji sensu largo na rozwój moralny jest dobrze udokumentowany, jednak badania nad tym, w jaki sposób programy kształcenia akademickiego kształtują etyczne podejmowanie decyzji przez studentów, pozostają ograniczone. Niniejsze badanie analizuje, czy studiowanie prawa lub ekonomii wpływa na wybory studentów w dylemacie wagonika (Trolley Problem) – klasycznym dylemacie moralnym wymagającym decyzji o charakterze ofiarniczym, skłaniającym do refleksji nad podstawowymi zasadami moralnymi. Cel badania: Sprawdzamy, czy studenci ekonomii – kształceni w kierunku poszukiwania efektywności w warunkach rzadkości zasobów – częściej wybierają podejście aktywne („utylitarne”), polegające na maksymalizacji liczby ocalonych istnień ludzkich w sytuacji grożącej zderzeniem z pędzącym pociągiem, natomiast studenci prawa – ukierunkowani na respektowanie norm – częściej powstrzymują się od interwencji, wybierając rozwiązanie pasywne („deontologiczne”), zgodne z fundamentalną zasadą moralną „nie zabijaj”. Ocenie podlega także to, czy wskazane tendencje nasilają się wraz z postępem w toku studiów na ekonomii i prawie. Metody: Łącznie 784 studentów z dwóch polskich uczelni wypełniło ankietę dotyczącą dylematu wagonika. Odpowiedzi analizowano pod kątem różnic między studentami prawa oraz studentami kierunków Ekonomia i Biznes, a także zróżnicowania ze względu na poziom zaawansowania studiów. Badanie zrealizowano w dwóch falach: w 2020 oraz 2024 roku.
Wnioski: Choć wybory studentów prawa oraz studentów Ekonomii i Biznesu w dylemacie wagonika różniły się częściowo w oczekiwanym kierunku, różnice te okazały się statystycznie nieistotne. Zgodnie z przewidywaniami, bardziej zaawansowani studenci prawa częściej wybierali opcję pasywną. Jednocześnie bardziej zaawansowani studenci Ekonomii i Biznesu nie wykazali silniejszej skłonności „utylitarnej” niż ich koledzy z pierwszego roku, co wskazuje na bardziej złożony wpływ kształcenia akademickiego na wybory moralne.
[tłumaczenie streszczenia oryginalnego]
* zgodnie z przyjętymi założeniami nie podaje się stopni i tytułów naukowych autorów
